السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

315

تفسير الميزان ( فارسي )

يقين پيدا مىكنيم كه امر ولايت قبل از روز غدير به ايامى نازل شده و رسول خدا ( ص ) از اظهار اين حكم نازل شده ، بدين جهت خوددارى مىكرده كه مىترسيده مردم آن را تحمل نكنند و نپذيرند و يا عليه آن سوء قصدى كنند و در نتيجه امر دعوت مختل شود ( و مردم به خاطر اين آخرين دعوت همه دعوتهاى دينى را رد نموده ، از دين مرتد شوند ) به اين منظور لا يزال تبليغ آن را تاخير مىانداخته تا آنكه آيه شريفه : « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ . . . » نازل شد و آن جناب را از خطرى كه احتمالش را مىداد تامين و مصونيت داد ، آن وقت بدون درنگ در همان روز يعنى روز غدير حكم مزبور را اعلام نمود . و بنا بر اين مىتوان احتمال داد كه خداى تعالى قسمت عمده سوره مائده را كه آيه * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » ) * و توأم با آن آيه ولايت را در روز عرفه نازل كرده باشد ولى رسول خدا ( ص ) بيان ولايت را تا روز غدير خم تاخير انداخته باشد و اما خودش آن آيه را در همان روز عرفه تلاوت كرده باشد و اما اينكه در بعضى از روايات آمده كه اين سوره و يا خصوص آيه ولايت در روز غدير خم نازل شده ، هيچ بعيد نيست از اين جهت باشد كه مسلمانان در آن روز براى اولين بار آن آيه را شنيده باشند ، چون روز غدير خم روزى بود كه حكم آيه به مردم ابلاغ شد ، قهرا آيه اين حكم نيز در آن روز به گوش مردم خورده . و بنا بر اين پس بين روايات منافاتى نيست ، يعنى آنها كه دلالت مىكنند بر نزول آيه در باره مساله ولايت و آنها كه دلالت دارند بر نزول آيات در روز عرفه ، نظير روايت عمر و على و معاويه و سمره با هم كمال سازش را دارند ، زيرا تنافى در وقتى تحقق مىيابد كه يك دسته از روايات بگويند : آيات در روز غدير خم نازل شده و دسته ديگر دلالت كنند بر اينكه در روز عرفه نازل شده است . و اما اينكه در روايات دسته دوم آمده بود كه آيه شريفه دلالت دارد بر اينكه دين خدا با حكم حج به كمال رسيد و روايات ديگر نظير آن ، در حقيقت راوى خواسته است فهم خود را ارائه بدهد نه اينكه رسول خدا ( ص ) چنين چيزى را فرموده باشد ، چون چنين سخنى با نقل قابل اعتماد از آن جناب به ما نرسيده ، خود قرآن كريم هم كه چيزى در اين باب نفرموده . و اى بسا همين مطلب از روايتى كه عياشى آن را در تفسير خود از جعفر بن محمد بن محمد خزاعى از پدرش نقل كرده استفاده بشود ، چون در آن روايت آمده كه راوى گفت : من از امام صادق ( ع ) شنيدم مىفرمود : بعد از آنكه رسول خدا ( ص ) در روز عرفه كه روز جمعه بود وارد عرفات شد ، جبرئيل به نزدش آمد و عرضه داشت : خداى عز و جل